natres

Nationale Reserve (NATRES)

natres-baretembleem.jpgAfkorting: NATRES. Op 3 mei 1948 riep de toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken, mr. dr. Petrus Johannes Witteman, in een radiorede een viertal vrijwilligersorganisaties in het leven, waaronder de Nationale Reserve.

Aanleiding voor de oprichting van het vrijwilligersleger was de angst voor de Sovjet-Unie, die blijkbaar zijn communistische invloedssfeer wilde uitbreiden: het was twee maanden na de machtsovername in voormalig Tsjechoslowakije.

In die tijd was een aanzienlijk deel van de Nederlandse krijgsmacht in Nederlands-Indië ontplooid. Volgens de autoriteiten was het daarom zaak zo snel mogelijk een militaire eenheid te vormen ter verdediging en beveiliging van het Nederlands grondgebied.

De taak van de geheel uit vrijwilligers op te bouwen organisatie bestond er niet alleen uit om mogelijke acties van een vijfde colonne de kop in te drukken, maar ook om tegen eventuele landingen van Sovjet-parachutisten op te treden.

Tegenwoordig bestaat het korps uit 2.800 à 3.000 actieve reservisten (deeltijdmilitairen) met als hoofdtaak de bewaking en beveiliging van militaire objecten van zowel de Nederlandse krijgsmacht als bevriende mogendheden op het eigen grondgebied, zoals communicatiecentra, havens, kazernes, legerplaatsen, mobilisatiecomplexen, munitiedepots en vliegvelden.

Alles wat (potentieel) belangrijk is voor de krijgsmacht, kan worden bewaakt en beveiligd door de NATRES.

De Nationale Reserve is te vergelijken met de Amerikaanse National Guard en de Britse Territorial Army. Dergelijke reserve-eenheden maken het mogelijk om voldoende flexibiliteit en voortzettingsvermogen voor de krijgsmacht als geheel te waarborgen.

De Britse oud-premier Sir Winston Churchill roemde de reservist na de Tweede Wereldoorlog in zijn uitspraak: “To be a reservist is to be twice a citizen”: met één been in de burgermaatschappij, met het andere in de krijgsmacht.

Overige taakstellingen van de Nationale Reserve zijn:

► Maatschappelijke dienstverlening: assistentie bij rampenbestrijding, zoals watersnood; ondersteuning van de activiteiten van 4 en 5 mei; steunverlening aan evenementen

► Host Nation Support: leveren van diensten aan eenheden van bevriende landen, zoals steun die wordt geleverd wanneer buitenlandse eenheden door Nederland verplaatsen.

► Ceremoniële ondersteuning: ere-afzetting op Prinsjesdag; Vierdaagse van Nijmegen e.d.

Tot 2012 had de NATRES vijf regionaal opererende NATRES-bataljons, genummerd 10 tot en met 50. Binnen de NATRES-bataljons vervult het personeel functies naast een baan in de burgermaatschappij, zoveel mogelijk in de nabijheid van de eigen woonplaats. Er zijn ook beroepsmilitairen werkzaam in de bataljons, onder wie de plaatsvervangend bataljonscommandant (PBC). 40 en 50 NATRES-bataljon zijn opgeheven.

  • 10 NATRES-bataljon Groningen, Friesland en Drente Assen
  • 20 NATRES-bataljon Noord-Holland en Zuid-Holland Den Haag
  • 30 NATRES-bataljon Zeeland, Brabant en Limburg Vught
  • 40 NATRES-bataljon Gelderland en Overijssel Harskamp (Ede)
  • 50 NATRES-bataljon Utrecht en Flevoland Amersfoort

De nieuwe organisatorische indeling van de NATRES-bataljons is regionaal gekoppeld aan de drie brigades van de Koninklijke Landmacht.

43 Gemechaniseerde Brigade in Havelte (geel) bevat 10 NATRES-bataljon, die de brigade kan inzetten in het noorden van Nederland. 11 Luchtmobiele Brigade in Schaarsbergen (rood in tekening) telt 20 NATRES-bataljon, die de brigade kan inzetten in het midden en westen van Nederland. 13 Lichte Brigade in Oirschot (groen) herbergt 30 NATRES-bataljon, die de brigade kan inzetten in het zuiden van Nederland.

Op 22 augustus 2012 gingen de compagnieën van 40 en 50 Natresbataljon officieel op in 10 en 20 Natresbataljon.
De Korpscommandant, luitenant-kolonel Gerard van der Thiel, droeg beide onderdeelsvlaggen op 22 september van dat jaar over aan de vice-voorzitter van de Stichting Historische Collectie Korps Nationale Reserve, luitenant-kolonel b.d. Rob Cohen.

Om de traditie van de Natresbataljons in ere te houden, kregen de vlaggen een plek in het Museum Korps Nationale Reserve van het Museumpark Harskamp.

De NATRES oefent minimaal 120 uur per jaar, met een gemiddelde van één zaterdag en één of twee avonden per maand. Incidenteel zijn er meerdaagse oefeningen, bijvoorbeeld voor het spelen van oefenvijand (OPFOR) voor KMS- en KMA-leerlingen.De toelatingseisen voor de Nationale Reserve zijn: in het bezit zijn van de Nederlandse nationaliteit, tussen 19 en 49 jaar, en gezond en fit.

De NATRES is voortgekomen uit de schuttersgilden van de 13de eeuw, die in de 16de eeuw door Willem van Oranje werden georganiseerd in schutterijen.

Op 4 augustus 1914 werd de Vrijwillige Landstorm opgericht, waarin de oudste dienstplichtigen als reservisten konden worden gemobiliseerd. Aanvankelijk werd de Vrijwillige Landstorm gevormd met mensen uit patriottische streken in Friesland en Limburg.

Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog telde de Vrijwillige Landstorm ± 6.000 manschappen. In de periode tussen beide wereldoorlogen besloot premier Hendrik Colijn tot uitbreiding van de Vrijwillige Landstorm, waardoor deze aan het begin van de Tweede Wereldoorlog uit bijna 100.000 manschappen bestond.

Tijdens de Koude Oorlog groeide de NATRES tot een volwaardige reservisteneenheid van de Koninklijke Landmacht. Sinds 1984 heeft de NATRES een eigen vaandel en sinds 1986 mogen ook vrouwen reservist worden.

Bij Koninklijk Besluit nr. 51 d.d. 26 augustus 1983 is aan het Korps Nationale Reserve een vaandel toegekend.

In dit besluit schreef Koningin Beatrix: “Ik reik u het vaandel uit. Ik doe dat met des te meer genoegen omdat hiermee ook een traditie wordt voortgezet. Mijn grootmoeder reikte in de periode tussen de twee wereldoorlogen verschillende malen aan vaandel uit aan onderdelen van de burgermilitie, die toen Vrijwillige Landstorm heette.”

Op de Bernhardkazerne in Amersfoort ontving de toen 35-jarige Nationale Reserve op 3 november 1984 het vaandel uit handen van Hare Majesteit. Luitenant-kolonel N.H. van Batenburg, die het vaandel in ontvangst nam, werd hiermee de eerste Korpscommandant van de NATRES.

Op dezelfde dag kreeg de Nationale Reserve, naast het vaandel, de Korpsstatus.